Yếu nửa người đột ngột: Dấu hiệu đột quỵ cần cấp cứu ngay
Đột quỵ (tai biến mạch máu não) là nguyên nhân gây tử vong và tàn phế hàng đầu tại Việt Nam. Trong đột quỵ thiếu máu não diện rộng, mỗi phút trôi qua khi không được điều trị, khoảng 1.9 triệu neuron bị chết (Saver, Stroke 2006). Nhận biết sớm cứu sống cuộc đời.
Quy tắc FAST — Nhận biết đột quỵ trong 60 giây
| Chữ | Ý nghĩa | Kiểm tra | |-----|----------|----------| | F (Face) | Mặt | Yêu cầu cười → một bên mặt xệ xuống? | | A (Arms) | Tay | Giơ hai tay lên → một tay rơi xuống? | | S (Speech) | Nói | Nói một câu đơn giản → nói ngọng, lú lẫn? | | T (Time) | Thời gian | Có BẤT KỲ dấu hiệu nào → GỌI 115 NGAY |
Cửa sổ vàng: 4.5 giờ
- Trong 4.5 giờ đầu: Có thể dùng thuốc tiêu sợi huyết (tPA) để tan cục máu đông
- Trong 6-24 giờ: Một số trường hợp được chọn lọc bằng hình ảnh học tưới máu não có thể lấy huyết khối bằng dụng cụ (thrombectomy, theo nghiên cứu DAWN/DEFUSE-3)
- Sau 24 giờ: Điều trị hỗ trợ, phục hồi chức năng
⚠️ KHÔNG chờ xem có tự hết không — dù triệu chứng có vẻ nhẹ.
Các triệu chứng đột quỵ khác
Ngoài FAST, cần lưu ý:
- Đau đầu dữ dội đột ngột không rõ nguyên nhân
- Mất thị lực một mắt hoặc nhìn đôi đột ngột
- Mất thăng bằng, loạng choạng đột ngột
- Tê bì nửa mặt, nửa người đột ngột
- Lú lẫn, không hiểu lời người khác
Yếu tố nguy cơ
Không thể thay đổi:
- Tuổi > 55
- Giới nam
- Gia đình có người đột quỵ
Có thể kiểm soát:
- Tăng huyết áp (nguy cơ #1)
- Tiểu đường
- Rung nhĩ (rối loạn nhịp tim)
- Cholesterol cao
- Hút thuốc lá
- Ít vận động, béo phì
Phòng ngừa đột quỵ
- Kiểm tra huyết áp thường xuyên, duy trì < 130/80 mmHg (theo khuyến cáo AHA 2017 cho người có nguy cơ cao)
- Kiểm soát đường huyết nếu có tiểu đường
- Bỏ thuốc lá
- Tập thể dục 30 phút/ngày, 5 ngày/tuần
- Ăn nhiều rau xanh, hạn chế muối và mỡ động vật
- Khám tầm soát đột quỵ định kỳ tại chuyên khoa thần kinh
Nếu bạn trên 45 tuổi hoặc có yếu tố nguy cơ, hãy đặt lịch khám tầm soát đột quỵ để được đánh giá và tư vấn phòng ngừa.